
Τεχνητή Νοημοσύνη και Smart Wearables στη φροντίδα ηλικιωμένων: Το μέλλον είναι εδώ
17/11/2026Η μοναξιά στην τρίτη ηλικία δεν φαίνεται πάντα απ’ έξω. Ο κ. Νίκος μπορεί να μιλά κάθε μέρα με τη γειτονιά και να νιώθει παρ’ όλα αυτά μόνος. Η κ. Μαρία μπορεί να ζει μόνη και να είναι απόλυτα ικανοποιημένη. Η επιστήμη εξηγεί πια πολύ καλά τη διαφορά. Δείχνει επίσης γιατί η μοναξιά αξίζει την προσοχή μας, όπως η πίεση ή ο διαβήτης. Σε αυτό το άρθρο βλέπουμε τι ξέρουμε, χωρίς υπερβολές.
Μοναξιά και κοινωνική απομόνωση: δύο διαφορετικά πράγματα
Οι δύο όροι μοιάζουν, αλλά περιγράφουν διαφορετικές καταστάσεις. Το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης των ΗΠΑ (NIA) τους ορίζει ως εξής:
- Μοναξιά: το επώδυνο συναίσθημα ότι είσαι μόνος ή αποκομμένος από τους άλλους.
- Κοινωνική απομόνωση: η έλλειψη επαφών και ο μικρός αριθμός ανθρώπων με τους οποίους συναναστρέφεται κανείς τακτικά.
Έτσι, μπορεί κάποιος να ζει μόνος χωρίς να νιώθει μοναξιά. Μπορεί και να νιώθει μοναξιά ενώ είναι ανάμεσα σε κόσμο. Γι’ αυτό δεν αρκεί να μετρήσουμε πόσες φορές χτυπά το τηλέφωνο. Μετράει και πώς νιώθει ο ίδιος ο άνθρωπος.
Πόσο συχνή είναι η μοναξιά στην τρίτη ηλικία
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), περίπου 1 στους 10 ηλικιωμένους νιώθει μοναξιά. Όμως η κοινωνική απομόνωση φαίνεται συχνότερη. Στα στοιχεία της Επιτροπής του ΠΟΥ για την Κοινωνική Σύνδεση (2025) αφορά έως και 1 στους 3 ηλικιωμένους. Οι αριθμοί διαφέρουν από χώρα σε χώρα και από μελέτη σε μελέτη.
Η ίδια επιτροπή σημειώνει ότι η μοναξιά δεν αφορά μόνο τους ηλικιωμένους. Παγκοσμίως, περίπου 1 στους 6 ανθρώπους την έχει βιώσει. Στη μεγαλύτερη ηλικία όμως οι αιτίες πολλαπλασιάζονται, γιατί οι επαφές μειώνονται. Η συνταξιοδότηση και η απώλεια του συντρόφου ή των φίλων περιορίζουν τις επαφές. Το ίδιο κάνουν τα προβλήματα κινητικότητας, ακοής ή όρασης.
Πώς επιβαρύνει η μοναξιά την υγεία
Ο ΠΟΥ συνδέει τη μοναξιά και την κοινωνική απομόνωση με μεγαλύτερο κίνδυνο για καρδιοπάθεια, εγκεφαλικό και διαβήτη τύπου 2. Συνδέει επίσης με κατάθλιψη και άγχος. Το NIA προσθέτει τη γνωστική έκπτωση. Επιπλέον, οι άνθρωποι που μένουν απομονωμένοι κινούνται συχνά λιγότερο και κοιμούνται χειρότερα. Έτσι, ο κίνδυνος μεγαλώνει ακόμη περισσότερο.
Για τη διάρκεια ζωής, μια γνωστή μετα-ανάλυση της Holt-Lunstad και των συνεργατών της (2015) συγκέντρωσε 70 μελέτες. Η μοναξιά συνδέθηκε με 26% μεγαλύτερη πιθανότητα θανάτου, η κοινωνική απομόνωση με 29% και η διαβίωση μόνος με 32%. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η επίδραση είναι συγκρίσιμη με άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου.
Χρειάζεται όμως προσοχή στην ερμηνεία. Πρόκειται για στατιστικές συσχετίσεις και όχι για απόδειξη ότι η μοναξιά προκαλεί από μόνη της τον θάνατο. Επιπλέον, η αρχική κατάσταση υγείας επηρεάζει τα ευρήματα. Ένας άρρωστος άνθρωπος βγαίνει λιγότερο από το σπίτι, άρα η σχέση λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει από αυτά τα νούμερα τι θα συμβεί σε ένα συγκεκριμένο άτομο.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Σύμφωνα με το NIA, ορισμένες καταστάσεις αυξάνουν τον κίνδυνο μοναξιάς και απομόνωσης. Μερικές από αυτές είναι:
- η δυσκολία στις μετακινήσεις ή η έλλειψη μεταφοράς,
- τα προβλήματα όρασης ή ακοής,
- μια μεγάλη αλλαγή, όπως η συνταξιοδότηση ή ο θάνατος αγαπημένου προσώπου,
- η διαβίωση μόνος και η έλλειψη υποστήριξης,
- η φροντίδα ενός άρρωστου συγγενή.
Το τελευταίο αφορά και τους ίδιους τους φροντιστές. Συχνά, όταν η φροντίδα απορροφά όλη τη μέρα, οι φίλοι μένουν στην άκρη. Για αυτό το θέμα, δείτε και τον οδηγό μας για την εξουθένωση του φροντιστή.
Σημάδια που αξίζει να προσέξουμε
Ωστόσο, οι ηλικιωμένοι σπάνια λένε «νιώθω μόνος». Πολύ συχνότερα αλλάζει η συμπεριφορά τους. Προσέξτε αν κάποιος:
- αποφεύγει επισκέψεις και τηλεφωνήματα που πριν χαιρόταν,
- παραμελεί το φαγητό, την εμφάνιση ή τα φάρμακά του,
- κοιμάται πολύ ή πολύ λίγο,
- δείχνει πιο λυπημένος, ευέξαπτος ή αδιάφορος.
Τα ίδια σημάδια μπορεί να κρύβουν και κατάθλιψη. Αν σας θυμίζουν κάποιον δικό σας, διαβάστε τον οδηγό μας για τα συμπτώματα της κατάθλιψης στους ηλικιωμένους. Αν υπάρχει ανησυχία, μιλήστε με τον γιατρό. Η απώλεια ακοής, για παράδειγμα, είναι συχνή αιτία απομάκρυνσης και αντιμετωπίζεται.
Τι βοηθά στην πράξη
Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι βοηθούν οι ομάδες και οι κοινοτικές δράσεις. Βοηθούν επίσης η τακτική επαφή με έναν εθελοντή και η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Το NIA προτείνει απλά πράγματα:
- Τακτική επαφή: ένα σταθερό τηλεφώνημα ή βιντεοκλήση με συγγενείς και φίλους.
- Κοινές δραστηριότητες: ένα μάθημα, μια ομάδα περιπάτου, ένα χόμπι, εθελοντική δράση.
- Κίνηση: η άσκηση βελτιώνει τη διάθεση και φέρνει σε επαφή με άλλους.
- Σκοπός: ένα καθήκον ή ένα ενδιαφέρον που δίνει νόημα στη μέρα.
Για την οικογένεια, το σημαντικότερο απέναντι στη μοναξιά στην τρίτη ηλικία είναι η σταθερότητα. Ένα σύντομο τηλεφώνημα κάθε βράδυ μετράει περισσότερο από μία μεγάλη επίσκεψη κάθε μήνα. Επιπλέον, ρωτήστε τον γονιό σας τι του αρέσει να κάνει και όχι τι «πρέπει» να κάνει. Για παράδειγμα, οι ασκήσεις μνήμης από την νοητική ενδυνάμωση στην τρίτη ηλικία αρέσουν περισσότερο όταν γίνονται σε παρέα.
Η παρέα της καθημερινότητας στο ΔΕΛΦΙΝΙ
Στο Γεροντολογικό Κέντρο ΔΕΛΦΙΝΙ στη Γλυφάδα, η ομαδική ζωή και οι κοινές δραστηριότητες είναι μέρος της μέρας. Ένας καφές στο κοινό τραπέζι, μια κουβέντα ή μια μουσική στιγμή δίνουν σε όλους έναν λόγο να σηκωθούν το πρωί. Δείτε τι προσφέρουμε στη σελίδα με τις παροχές του ΔΕΛΦΙΝΙ. Αν θέλετε να μιλήσουμε για κάποιον δικό σας άνθρωπο, επικοινωνήστε μαζί μας.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι φυσιολογική η μοναξιά στην τρίτη ηλικία;
Είναι συχνή, αλλά δεν πρέπει να τη θεωρούμε αναπόφευκτη. Όταν διαρκεί, επηρεάζει τη διάθεση και την υγεία. Τότε αξίζει να τη συζητήσουμε με τον γιατρό.
Ζω μόνος. Σημαίνει ότι είμαι κοινωνικά απομονωμένος;
Όχι απαραίτητα. Πολλοί άνθρωποι ζουν μόνοι και έχουν πλούσια κοινωνική ζωή. Καθοριστικό είναι αν έχετε τακτική επαφή με άλλους και αν νιώθετε ικανοποιημένοι από τις σχέσεις σας.
Μπορεί η μοναξιά να επηρεάσει τη μνήμη;
Οι μελέτες συνδέουν τη μοναξιά με γνωστική έκπτωση. Δεν αποδεικνύουν όμως ότι τη δημιουργεί. Η διατήρηση των κοινωνικών επαφών πάντως ανήκει στις συνήθειες που συνιστούν οι οργανισμοί υγείας.
Πώς βοηθώ έναν γονιό που κλείνεται στον εαυτό του;
Ξεκινήστε με μικρά βήματα: ένα σταθερό τηλεφώνημα, μια βόλτα, μια επίσκεψη φίλου. Αν η απόσυρση συνοδεύεται από λύπη, ανορεξία ή αϋπνία, ζητήστε τη γνώμη του γιατρού.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή. Για οποιοδήποτε θέμα υγείας, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.





