Εστιασμένος υπέρηχος για τον τρόμο και το Πάρκινσον: Νέα θεραπεία

Ο εστιασμένος υπέρηχος με καθοδήγηση μαγνητικής τομογραφίας (MRgFUS) είναι μια θεραπεία για τον τρόμο που δεν απαιτεί τομή στο κρανίο. Αφορά ανθρώπους με ιδιοπαθή τρόμο ή με τρόμο από νόσο Πάρκινσον, όταν τα φάρμακα δεν αρκούν. Για πολλούς ηλικιωμένους, το τρέμουλο στο χέρι κάνει δύσκολο το φαγητό, το γράψιμο ή το κούμπωμα. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε τι προσφέρει η μέθοδος, ποια είναι τα όριά της και ποιους αφορά.

Ο τρόμος στην τρίτη ηλικία

Ο ιδιοπαθής τρόμος είναι από τις πιο συχνές κινητικές διαταραχές στους ηλικιωμένους. Τον βλέπουμε κυρίως όταν το χέρι κάνει μια κίνηση ή κρατά κάτι, για παράδειγμα ένα ποτήρι. Στη νόσο Πάρκινσον, ο τρόμος είναι συνήθως πιο έντονος στην ηρεμία και συνοδεύει άλλα συμπτώματα, όπως βραδύτητα και δυσκαμψία.

Ο τρόμος δεν απειλεί άμεσα τη ζωή. Επηρεάζει όμως έντονα την αυτονομία, την αυτοπεποίθηση και την κοινωνική ζωή. Πολλοί άνθρωποι αποφεύγουν να τρώνε έξω ή να υπογράφουν μπροστά σε άλλους. Η πρώτη θεραπεία είναι τα φάρμακα. Όταν δεν αρκούν ή έχουν παρενέργειες, ο νευρολόγος εξετάζει επεμβατικές λύσεις.

Πώς λειτουργεί ο εστιασμένος υπέρηχος

Η μέθοδος συνδυάζει μαγνητικό τομογράφο και ένα ειδικό κράνος με πάνω από χίλιες πηγές υπερήχων. Οι δέσμες περνούν από το κρανίο και συγκλίνουν σε ένα πολύ μικρό σημείο στον θάλαμο του εγκεφάλου. Εκεί υπάρχει ένα κύκλωμα που μεταφέρει το σήμα του τρόμου. Η θερμότητα στο σημείο εστίασης δημιουργεί μια μικρή, μόνιμη βλάβη που διακόπτει αυτό το σήμα.

Η μαγνητική τομογραφία δείχνει σε πραγματικό χρόνο τον στόχο και τη θερμοκρασία. Πριν από την τελική θέρμανση, οι γιατροί κάνουν δοκιμαστικές χαμηλές δόσεις, ώστε να ελέγξουν τη θέση. Ο έλεγχος αυτός βελτιώνει την ακρίβεια, αλλά δεν μηδενίζει τον κίνδυνο παρενεργειών.

Η θεραπεία βήμα προς βήμα

• Ξύρισμα του τριχωτού της κεφαλής και τοποθέτηση ενός σταθερού πλαισίου με τοπική αναισθησία.
• Ο ασθενής ξαπλώνει στον τομογράφο, ξύπνιος, με το κράνος υπερήχων.
• Σύντομες εκπομπές υπερήχων, με έλεγχο του χεριού μετά από καθεμία, για παράδειγμα με σχεδίαση σπείρας.
• Η συνεδρία κρατά συνήθως δύο έως τέσσερις ώρες. Πολλοί ασθενείς γυρίζουν σπίτι την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

Κατά τη θεραπεία μπορεί να νιώσετε ζέστη, πονοκέφαλο, ζάλη ή ναυτία. Αυτά συνήθως περνούν μόλις σταματήσει η εκπομπή.

Αποτελέσματα και κίνδυνοι του εστιασμένου υπερήχου

Στις μελέτες για τον ιδιοπαθή τρόμο, ο τρόμος του χεριού που δέχτηκε θεραπεία μειώθηκε σημαντικά, συχνά αμέσως. Σε πολλούς ασθενείς το όφελος κράτησε για χρόνια, αν και μπορεί να εξασθενήσει με τον καιρό. Η βελτίωση αφορά τη μία πλευρά του σώματος.

Οι πιθανές παρενέργειες είναι:

• μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα ή στα χείλη.
• αστάθεια στο περπάτημα.
• αδυναμία ή δυσκολία στην ομιλία, πιο σπάνια.

Οι περισσότερες υποχωρούν σε εβδομάδες ή μήνες. Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών όμως παραμένουν. Επειδή η μέθοδος δεν ανοίγει το κρανίο, ο κίνδυνος λοίμωξης και αιμορραγίας είναι μικρός, όχι όμως μηδενικός. Η βλάβη στον εγκέφαλο είναι μόνιμη και ο γιατρός δεν μπορεί να τη ρυθμίσει αργότερα.

Ποιοι είναι κατάλληλοι υποψήφιοι

Η απόφαση ανήκει σε εξειδικευμένη ομάδα νευρολόγων και νευροχειρουργών. Συνήθως εξετάζουν:

• αν ο τρόμος επηρεάζει σοβαρά την καθημερινότητα, παρά τα φάρμακα.
• την πυκνότητα των οστών του κρανίου με αξονική τομογραφία, γιατί καθορίζει αν ο υπέρηχος φτάνει στον στόχο.
• αν ο ασθενής μπορεί να κάνει μαγνητική και να μείνει ξαπλωμένος για ώρες.
• τη μνήμη, την ισορροπία και τα άλλα νοσήματα.

Ο βρετανικός οργανισμός NICE έχει αξιολογήσει τη μονόπλευρη θεραπεία για τον ανθεκτικό ιδιοπαθή τρόμο. Σε ορισμένες χώρες, η θεραπεία της δεύτερης πλευράς έχει έγκριση μόνο μετά από τουλάχιστον εννέα μήνες και για επιλεγμένους ασθενείς με ιδιοπαθή τρόμο.

Εστιασμένος υπέρηχος ή εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση;

Στη νόσο Πάρκινσον, ο εστιασμένος υπέρηχος μειώνει κυρίως τον τρόμο. Δεν σταματά την εξέλιξη της νόσου και δεν βελτιώνει τη βραδυκινησία ή το βάδισμα. Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS) απαιτεί χειρουργείο και εμφύτευμα. Μπορεί όμως να βοηθήσει περισσότερα συμπτώματα, να εφαρμοστεί και στις δύο πλευρές και να ρυθμιστεί με τα χρόνια. Περισσότερα στο άρθρο για τη νόσο Πάρκινσον και την εγκεφαλική διέγερση του ΔΕΛΦΙΝΙ.

Μετά από κάθε θεραπεία, η εργοθεραπεία και η φυσικοθεραπεία βοηθούν στην ασφαλή κίνηση. Αν υπάρχει αστάθεια, δείτε τον οδηγό για την πρόληψη πτώσεων στο σπίτι στο blog μας. Στο ΔΕΛΦΙΝΙ, η ιατρική παρακολούθηση περιλαμβάνει συνεργασία με τον θεράποντα νευρολόγο και προσοχή στην ισορροπία και στις πτώσεις.

Τι να ρωτήσετε στο ραντεβού με τον νευρολόγο

Πριν από την απόφαση, γράψτε τις ερωτήσεις σας και πηγαίνετε με ένα μέλος της οικογένειας. Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:

• Έχουμε δοκιμάσει όλα τα κατάλληλα φάρμακα και σε σωστή δόση;
• Ποιο όφελος περιμένετε στο δικό μου χέρι και για πόσο καιρό;
• Ποιες παρενέργειες βλέπετε συχνότερα στο κέντρο σας;
• Θα ταίριαζε καλύτερα η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση;
• Ποιο είναι το κόστος και τι καλύπτει η ασφάλιση;

Οι απαντήσεις βοηθούν την οικογένεια να πάρει μια ψύχραιμη απόφαση, με ρεαλιστικές προσδοκίες.

Συχνές ερωτήσεις

Πονάει η θεραπεία με εστιασμένο υπέρηχο;

Δεν υπάρχει τομή. Κατά τη διάρκεια μπορεί να νιώσετε ζέστη, πονοκέφαλο ή ζάλη, που συνήθως περνούν μόλις σταματήσει η εκπομπή.

Πόσο γρήγορα φαίνεται η βελτίωση στο τρέμουλο;

Συχνά αμέσως, μέσα στον τομογράφο. Το τελικό αποτέλεσμα το εκτιμά ο γιατρός μετά από μερικές εβδομάδες, όταν υποχωρήσει το οίδημα γύρω από το σημείο θεραπείας.

Θεραπεύει ο εστιασμένος υπέρηχος τη νόσο Πάρκινσον;

Όχι. Μειώνει τον τρόμο στη μία πλευρά, αλλά δεν σταματά την εξέλιξη της νόσου και δεν βελτιώνει τη βραδυκινησία ή το βάδισμα.

Μπορούν να αντιμετωπιστούν και τα δύο χέρια;

Συνήθως αντιμετωπίζουμε πρώτα το χέρι που δυσκολεύει περισσότερο. Σε ορισμένες χώρες, επιλεγμένοι ασθενείς με ιδιοπαθή τρόμο μπορούν να κάνουν και τη δεύτερη πλευρά μετά από τουλάχιστον εννέα μήνες.

Αν θέλετε εξατομικευμένη καθοδήγηση για τον δικό σας άνθρωπο, επικοινωνήστε μαζί μας και θα σας απαντήσουμε.