Πρώιμα σημάδια άνοιας: Πότε η απώλεια μνήμης είναι κάτι άλλο

Τα πρώιμα σημάδια άνοιας συχνά περνούν απαρατήρητα, γιατί η οικογένεια τα αποδίδει στην ηλικία ή στην κούραση. Ένα ξεχασμένο όνομα ή ένα χαμένο κλειδί δεν σημαίνει άνοια. Όταν όμως οι δυσκολίες αλλάζουν την καθημερινότητα, αξίζει να μιλήσετε με γιατρό. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας εκτιμά ότι πάνω από 55 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με άνοια παγκοσμίως. Σε αυτόν τον οδηγό εξηγούμε τι είναι φυσιολογικό, τι όχι και ποια βήματα βοηθούν νωρίς.

Φυσιολογική αφηρημάδα ή κάτι περισσότερο;

Με τα χρόνια, ο εγκέφαλος χρειάζεται λίγο περισσότερο χρόνο για νέες πληροφορίες. Ένας υγιής ηλικιωμένος μπορεί να ξεχάσει πού άφησε τα γυαλιά του, αλλά τα βρίσκει όταν σκεφτεί πού ήταν. Μπορεί να μην θυμάται αμέσως μια λέξη, αλλά τη βρίσκει αργότερα. Η ανεξαρτησία του στο σπίτι, στα ψώνια και στα οικονομικά μένει ίδια.

Στην άνοια, οι δυσκολίες επιμένουν, χειροτερεύουν με τον καιρό και δυσκολεύουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Ο άνθρωπος συχνά δεν βλέπει ο ίδιος το πρόβλημα. Συνήθως το βλέπουν πρώτα οι δικοί του.

Τα πρώιμα σημάδια άνοιας που αξίζει να προσέξετε

Η Alzheimer’s Association περιγράφει δέκα προειδοποιητικά σημάδια. Τα πιο συχνά στην πράξη είναι:

• Ξεχνά πρόσφατα γεγονότα και κάνει ξανά και ξανά τις ίδιες ερωτήσεις.
• Έχει δυσκολία στον σχεδιασμό, για παράδειγμα σε μια γνωστή συνταγή ή στους λογαριασμούς.
• Χάνει τον δρόμο σε γνωστά μέρη ή μπερδεύει ημερομηνίες και εποχές.
• Έχει δυσκολία στην ομιλία, σταματά στη μέση μιας φράσης ή ονομάζει λάθος γνωστά αντικείμενα.
• Αφήνει αντικείμενα σε παράξενα σημεία και κατηγορεί άλλους ότι τα πήραν.
• Παίρνει κακές αποφάσεις με χρήματα ή παραμελεί την προσωπική υγιεινή.
• Κρατά απόσταση από φίλους, χόμπι και κοινωνικές δραστηριότητες.
• Αλλάζει διάθεση ή χαρακτήρα, με καχυποψία, άγχος ή ευερεθιστότητα.

Ένα μόνο σημάδι δεν αρκεί για διάγνωση. Αυτό που μετρά είναι η αλλαγή σε σχέση με το πώς ήταν ο άνθρωπος πριν.

Καταστάσεις που μοιάζουν με άνοια και θεραπεύονται

Αρκετές αιτίες προβλημάτων μνήμης έχουν θεραπεία. Ο γιατρός ψάχνει πρώτα για:

• έλλειψη βιταμίνης B12 ή διαταραχή του θυρεοειδούς.
• κατάθλιψη, που στους ηλικιωμένους μπορεί να μοιάζει με άνοια.
• παρενέργειες φαρμάκων, ιδίως ηρεμιστικών, υπνωτικών και αντιχολινεργικών.
• διαταραχές ύπνου, όπως η άπνοια, και μειωμένη ακοή ή όραση.
• αφυδάτωση ή λοίμωξη.

Η ξαφνική σύγχυση μέσα σε ώρες ή ημέρες δεν είναι πρώιμο σημάδι άνοιας. Μπορεί να είναι παραλήρημα, συχνά από λοίμωξη, αφυδάτωση ή φάρμακα, και θέλει ιατρική εκτίμηση την ίδια ημέρα. Για τη σχέση διάθεσης και μνήμης, δείτε το άρθρο για την κατάθλιψη στην τρίτη ηλικία του blog μας.

Πώς γίνεται η αξιολόγηση από τον γιατρό

Η εκτίμηση ξεκινά από τον παθολόγο, τον γηριάτρο ή τον νευρολόγο. Ο γιατρός παίρνει ιστορικό από τον ασθενή και από ένα μέλος της οικογένειας. Κάνει σύντομα τεστ μνήμης και προσοχής και ελέγχει τη λίστα των φαρμάκων. Συνήθως ζητά αιματολογικές εξετάσεις και απεικόνιση εγκεφάλου. Σε ορισμένους ασθενείς προτείνει νευροψυχολογικό έλεγχο ή βιοδείκτες, όπως οι νέες εξετάσεις αίματος για το Alzheimer.

Τα τεστ μνήμης βοηθούν, αλλά δεν δίνουν μόνα τους οριστική απάντηση. Η διάγνωση προκύπτει από τον συνδυασμό ιστορικού, εξέτασης και εξετάσεων. Μερικοί άνθρωποι έχουν ήπια γνωστική διαταραχή, που δεν εξελίσσεται πάντα σε άνοια και θέλει τακτική επανεκτίμηση. Περισσότερα για τις εξετάσεις θα βρείτε στο άρθρο για την εξέταση αίματος για Αλτσχάιμερ του ΔΕΛΦΙΝΙ.

Τι κερδίζει η οικογένεια από την έγκαιρη διάγνωση

Η έγκαιρη διάγνωση δεν σταματά τη νόσο, δίνει όμως χρόνο και επιλογές. Ορισμένα φάρμακα βελτιώνουν προσωρινά τα συμπτώματα σε κάποιους ασθενείς. Τα νεότερα μονοκλωνικά αντισώματα επιβραδύνουν μέτρια το Alzheimer, μόνο στα πολύ πρώιμα στάδια. Η οικογένεια μπορεί επίσης να οργανώσει νομικά και οικονομικά θέματα, όσο ο ηλικιωμένος συμμετέχει στις αποφάσεις.

Η πρόληψη έχει επίσης θέση. Σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις, σχεδόν οι μισές περιπτώσεις άνοιας σχετίζονται με παράγοντες που μπορούμε να επηρεάσουμε. Ανάμεσά τους είναι η υψηλή πίεση, ο διαβήτης, το κάπνισμα, η απώλεια ακοής, η μοναξιά και η σωματική αδράνεια. Ιδέες για καθημερινή δραστηριότητα θα βρείτε στο άρθρο για τη νοητική ενδυνάμωση ηλικιωμένων στο blog μας.

Πώς να μιλήσετε στον ηλικιωμένο για τα συμπτώματα

Η συζήτηση θέλει ηρεμία και σεβασμό. Επιλέξτε μια ήσυχη στιγμή και μιλήστε για συγκεκριμένες αλλαγές, χωρίς κατηγορίες. Μπορείτε να προτείνετε την επίσκεψη ως γενικό έλεγχο υγείας, όπως για την πίεση ή το σάκχαρο. Προσφερθείτε να πάτε μαζί και να κρατήσετε σημειώσεις. Το National Institute on Aging προτείνει να καταγράφετε από πριν τι αλλαγές βλέπετε και από πότε.

Στο ΔΕΛΦΙΝΙ, η ιατρική παρακολούθηση και το σταθερό πρόγραμμα δραστηριοτήτων στηρίζουν ανθρώπους με προβλήματα μνήμης, με σεβασμό στη ρουτίνα και στην αξιοπρέπειά τους.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η διαφορά λήθης και άνοιας;

Η απλή λήθη αφορά μικρά κενά που ο άνθρωπος θυμάται αργότερα, χωρίς να χάνει την αυτονομία του. Στην άνοια, οι δυσκολίες επιμένουν, χειροτερεύουν και επηρεάζουν την καθημερινή ζωή.

Πότε πρέπει η οικογένεια να δει γιατρό;

Όταν τα προβλήματα μνήμης ή συμπεριφοράς επιμένουν για εβδομάδες ή δυσκολεύουν την καθημερινότητα. Η ξαφνική σύγχυση θέλει ιατρική εκτίμηση την ίδια ημέρα.

Μπορούν τα φάρμακα να σταματήσουν την άνοια;

Όχι. Ορισμένα φάρμακα βελτιώνουν προσωρινά τα συμπτώματα σε κάποιους ασθενείς. Τα νεότερα αντισώματα επιβραδύνουν μέτρια το Alzheimer, μόνο στα πολύ πρώιμα στάδια.

Πώς βοηθά το περιβάλλον έναν άνθρωπο με άνοια;

Ένα ήρεμο και σταθερό περιβάλλον με καθημερινή ρουτίνα μειώνει το άγχος και τη σύγχυση. Ο καλός φωτισμός, τα ημερολόγια και οι γνώριμες συνήθειες διευκολύνουν τον προσανατολισμό.

Αν παρατηρείτε αλλαγές στον δικό σας άνθρωπο, επικοινωνήστε μαζί μας και θα σας καθοδηγήσουμε.